یک اختلال نورولوژیک می باشد که در اثر عدم خونرسانی به قسمتی از بافت مغز بوجود می آید و به دو نوع ایسکمیک و هموراژیک تقسیم می شود.در دسته ایسکمیک فرد بر اثر نرسیدن اکسیژن به بافت مغز دچار سکته مغزی می شود.
سکته هموراژیک بر اثر پارکی مویرگ و ایجاد لخته در داخل خود مغز اتفاق می افتد.

علت های ایجاد سکته مغزی: فشار خون بالا، استعمال دخانیات و مصرف الکل، دیابت، بیماری های قلبی و عروقی و…

علائم سکته مغزی:

FAST یک راه آسان برای به خاطر سپردن علائم سکته است. با دیدن این علائم متوجه می شوید که سکته شما را تهدید می کند:

F– افتادگی صورت. یک طرف صورت افتاده یا بی حس است. وقتی فرد لبخند می زند، لبخند ناهموار است.

A– ضعف بازو. یک دست ضعیف یا بی حس است. هنگامی که فرد هر دو دست خود را همزمان بلند می کند، ممکن است یک دست به سمت پایین حرکت کند.

S– مشکل گفتار. ممکن است در تکلم دچار مشکل یا مشکل صحبت کنید. وقتی از فرد خواسته می شود نمی تواند یک جمله ساده را به درستی تکرار کند.

T–زمان تماس با 911. اگر کسی هر یک از این علائم را نشان داد، فورا با 911 تماس بگیرید. حتی اگر علامت از بین رفت تماس بگیرید. زمان اولین ظهور علائم را یادداشت کنید.

با توجه به توضیحات در مورد سکته مغزی که قبلا داده شده میخواهیم مبحث درمان کاردرمانی در سکته مغزی را شروع کنیم البته قبل از شروع درمان چند نکته مهم هست که نیاز به توضیح دارد:
۱.اولین مورد زمان شروع درمان می‌باشد که بر کیفیت بهبود فرد هم از لحاظ حرکتی و حسی و انگیزه فرد ی برای ادامه درمان ارتباط مستقیم داردبه طور کلی هر چه زودتر درمان کاردرمانی (حتی زمانی که فرد بستری در بیمارستان هست)شروع شود بهتر است از نظر زمانی نکته مهم دیگر زمان بهبود فرد می‌باشد که طبق مقالات مختلف تایم طلایی درمان سکته مغزی ۶ ماه می‌باشد البته منظور از تایم طلایی ۶ ماه این نیست که فرد دچار سکته مغزی بعد از ۶ ماه دیگر درمان نمی‌شود بلکه سرعت پیش رفت و بهبود فرد کندتر نسبت به تایم طلایی می‌شود
۲.درمانگری که درمان را انجام می‌دهد باید تجربه و دانش لازمه جهت اینکه کی درمان شروع شود از چه نقطه ی از بدن فرد همی پلژی شروع شود و تکیه کاردرمان بر چه مواردی باشد امر مهمی آیات که تبم درمانی ازنو تجربه و دانش لازمه را دارند .

درمان کاردرمانی برای افراد سکته مغزی :
اولین مورد پوزیشنینگ است یعنی فرد همی پلژی چه پوزیشنی هنگام خواب ،نشسته و… داشته باشد که به روند درمان کاردرمانی کمک مثبت کند.
پوزیشن فرد همی پلژی هنگام طاقباز :دست‌ها در هم قفل می‌شود به طوری که شست دست مبتلا روی شیت سالم قرار می‌گیرد .
به پهلو خوابیده: چه روی پهلوی سالم چه روی پهلوی آسیب دیده باشد باید پوزیشن دست آسیب دیده طبق نظر کاردرمان باشد و بین پاها در حالتی که زانوها مقداری خم می‌باشد بالش گذاشته شود.
پوزیشن نشسته: دست‌ها درهم قفل می‌شوند و از آویزان ماندن دست باید جلوگیری شود تا از تشدید نیمه درفتگی شانه جلوگیری شود.
پوزیشن ایستاده : باید توسط کاردرمانگر آموزش داده شود.
توجه: در هیچ کدام از حالت‌ها دست آسیب دیده فرد همی پلژی نباید زیر تنه ی فرد بماند.

رویکردهای درمانی:
در درمان افراد دچار سکته مغزی چندین رویکرد مورد استفاده قرار می گیرد که شامل:
۱.برانستروم ۲.بوبت ۳.رود ۴.PNF  و سایر روش ها
برانستروم: این رویکرد دارای شش مرحله می باشد.
۱. فاز فلاسید یا شلی عضلانی که فرد همی پلژی کنترل عضلات خود را از دست می دهد.
۲. شروع اسپاسم عضلانی و انقباضات غیرارادی در عضلات فرد همی پلژی(سمت آسیب دیده)
۳. اوج اسپاسم و شکل گیری سینرژی(سینرژی:فلکسوری یا اکستانسوری می باشد) نوع سینرژی اغلب فلکسوری می باشد.
۴. شکستن اسپاسم عضلانی و انجام ۳ حرکت خارج از الگوی فلکسوری
۵. انجام ۳ حرکت دیگر خارج از الگوی فلکسوری و بهبود حرکات دست و انگشتان
۶. بهبود کامل حرکت مچ دست و انگشتان و انجام کارهای پیچیده دستی
بوبت: استفاده از الگوهای رشدی در درمان فرد همی پلژی
رود: استفاده از تحریکات حسی از قبیل (Tapping,brushing و …) و مدالیته های درمانی از قبیل گرما و سرما و …
PNF: الگوهای کششی جهت افزایس سریع دامنه حرکتی
سایر روش ها: RTMS ، آینه درمانی و …
روش های درمانی در افراد مختلف متفاوت می باشد و بسته به شدت عارضه،سمت درگیر مغز ،نوع سکته مغزی،سن فرد و قدرت عضلاتی فرد متفاوت می باشد.
اما در تمام بیماران سکته مغزی یک نکته مهم و مشترک وجود دارد و آن این است که تمام این افراد باید ارزیابی جامعی توسط متخصصین توانبخشی(کاردرمانگران و فیزیوتراپ ها) انجام گیرد و در زمینه بهبود این بیماران برنامه درمانی روزانه را دریافت نمایند.
چندین نمونه تمرین با این توضیح که این تمرینات در تمام بیماران ثابت نیست و این تمرین ها باید با مشاوره تیم توانبخشی ازنو صورت گیرد.
تمرینات افراد همی پلژی به طور کلی به ۳ دسته تقسیم می شوند: تمرینات مربوط به اندام فوقانی_تمرینات مربوط به تنه_تمرینات مربوط به اندام تحتانی
انجام این تمرینات بستگی دارد که فرد همی پلژی در کدام مرحله (مرحله ۶گانه برانستروم) قرار دارد.
یک قاعده کلی در درمان تمام بیماران سکته مغزی وجود دارد و آن این است که اگر بیمار در مرحله فلاسید باشد تمام تمرینات در جهت ایجاد اسپاسم و بوجود آوردن الگوی سینرژی فلکسوری و یا اکستانسوری می باشد و مورد بعدی این است که اگر مریض در مرحله اسپاستیک باشد تمام تمرینات در جهت کاهش اسپاسم و ایجاد حرکات خارج از الگوی سینرژی می باشد.
تمرینات تخصصی کاردرمانی: به صورت کلی به دو دسته تقسیم می شوند: درمان در فاز فلاسید_درمان در فاز اسپاستیک
مرحله فلاسید
اندام فوقانی: درمان کاردرمانی معمولا از کتف شروع می شود و بستگی به ارزیابی تیم توانبخشی در منزل ازنو دارد و شامل موبلیزاسیون کتف،Compersion،Tapping و در صورت نیمه در رفتگی میاز به استفاده از کینزیوتیپ جهت ثبات شانه فرد همی پلژی بسیار مهم است.
درمان اینگونه از کتف شروع و به سمت عضلات قدام شانه سپس عضلات ساعد و در انتها به انگشتان دست می رسد و تمام سعی بر ایجاد تونوسیته و عبور از مرحله فلاسید به سمت اسپاستیک می باشد.
اندام تحتانی: از لگن شروع می شود. ایجاد انقباض در عضلات به وسیله Brushing،Icing،Tapping و … و سپس ایجاد انقباض در عضله بسیار مهم چهارسر ران و عضلات قدام پا در نهایت مچ پا و انگشتان می رسد.
مرحله اسپاستیک
اندام فوقانی: از کتف شروع می شود و با آزادسازی عضلات اطراف کتف و کشش عضلات قدام شانه و سپس کشش عضلات ساعد و تا انتهای اندام، ایجاد حداکثر دامنه حرکتی در مفاصل و اندام، استفاده از الگو RIP و ایجاد حرکات ترکیبی در جهت کاهش اسپاسم و تقویت عضلات
اندام تحتانی: درمان از پروگزیمال به سمت دیستال می باشد تمام عضلات تحت کشش قرار می گیرند تا اسپاسم کم شود و درنهایت استفاده از تمرینات جهت تقویت عضلات اندام تحتانی
چندین نمونه تمرین مشترک برای افراد همی پلژی
بیمار در وضعیت خوابیده روی تخت قرار دارد:
۱. دست ها قلاب در هم و بالا و پایین کردن دست ها
۲. چرخش به چپ و راست بیمار روی تخت
۳. پل زدن
۴. حرکت دوچرخه زدن
و سایر تمرینات تخصصی که توسط کاردرمانگران تیم توانبخشی در منزل ازنو انجام می گیرد.
بیمار در وضعیت نشسته:
۱. تمرینات مربوط به چرخش تنه
۲. وزن اندازی روی اندام فوقانی
۳. تمرینات ترکیبی تنه
۴. تقویت عضلات تنه
و سایر تمرینات تخصصی که توسط کاردرمانگران تیم توانبخشی در منزل ازنو انجام می گیرد.
بیمار در وضعیت ایستاده:
۱. وزن اندازی روی پا آسیب دیده
۲. فعال سازی عضلات چهارسر ران
۳. اسکات زدن
۴. تمرینات تقویتی اندام تحتانی
و سایر تمرینات تخصصی که توسط کاردرمانگران تیم توانبخشی در منزل ازنو انجام می گیرد.

و در نهایت  gait training(آموزش راه رفتن)
تمرینات تخصصی کاردرمانی در سکته مغزی برای آموزش بهتر راه رفتن، بهبود تقویت عضلانی، بهبود تعادل و در نهایت انجام کارها به صورت مستقل و بازگشت فرد به عرصه زندگی شخ صی و اجتماعی